395px

Os versos de Baliaren

Herrikoiak

Baliaren bertsoak

Mila bederatziehun
da lehenengo urtean
maiatzaren hamalau
garren egunian
Orioko herriko
barraren aurrian,
balia agertu zan
beatzik aldian.

Handia ba zan ere
azkarra ibilian
Bueltaka han zebilen
juan da etorrian
ondarra harrotuaz
murgil igarian,
zorriak zeuzkan eta
haiek bota nahian.

Ikusi zutenian
hala zebilela
beriala jun ziran
treñeruen bila;
arpoi ta dinamita
eta soka pila,
aguro ekartzeko
etzan jende hila.

Bost treñero juan ziran
patroi banarekin,
mutil bizkor bikainak
guztiz onarekin:
Manuel Olaizola
eta Loidirekin.
Uranga, Atxaga ta
Manterolarekin.

Baliak egindako
salto ta marruak
ziran izugarri
ta ikaratzekuak;
atzera egin gabe
hango arriskuak,
arpoiakin hil zuten,
han ziran hangoak.

Bost txalupa jiran da
erdian balia,
gizonak egin zuten
bai nahiko pelia;
ikusi zutenian
hil edo itoa,
legorretikan ba zan
biba ta txaloa.

Hamabi metro luze,
gerria hamar lodi,
buztan pala lau zabal
albuetan pala bi,
ezpainetan bizarrak
beste hilera bi
orrazian bezala
hain zeuzkan ederki.

Gauza ikusgarritzat
egun batzuetan,
herriaren ondoan
arranplan egon zan,
urrutitikan ere
jendea etorri zan,
mila pezetaraino
dirua bildu zan.

Gorputzez zan mila ta
berrehun arrua.
Beste berrehun mingain
ta tripa barruak,
gutxi janez etzegon
batere galdua,
tiñako sei pezetan
izan zan saldua.

Ehun ta hogei duroz
balean bizarrak,
agudo saldu ziren
bere egaltzarrak,
garbitu eta gordeak
dauzke hezurtzarrak
kontu handiekin
lodi ta medarrak.

Gertatua jarri det
egiaren alde,
hau horrela ez bada
jendiari galde;
bihotzez posturikan
atsegintsu gaude,
gora oriotarrak
esan bildur gabe.

Os versos de Baliaren

Mil novecentos
no primeiro ano
no dia quatorze
do mês de maio
na frente da
praça de Orioko,
a balia apareceu
na hora do show.

Era grande, mas
rápida na corrida
circulando por ali
indo e voltando
com a onda se levantando
mergulhando no ar,
tinha as garras e
queria se livrar.

Quando viram
como ela estava
foram correndo
atrás dos trens;
com arpões e dinamite
e um monte de cordas,
para trazer de volta
não tinha gente morta.

Cinco trens foram
com um patrão cada,
rapazes ágeis e bons
com toda a garra:
Manuel Olaizola
e Loidirekin.
Uranga, Atxaga e
Manterolarekin.

Os saltos e os gritos
que a balia fez
eram impressionantes
e de arrepiar;
sem voltar atrás
os riscos de lá,
com arpões a mataram,
eles estavam lá.

Cinco barcos estavam
no meio da balia,
homens fizeram
uma boa briga;
quando viram
morto ou vivo,
na beira da água
era grito e aplauso.

Doze metros de comprimento,
com a cintura bem larga,
a cauda com quatro palmos
e duas palas nas costas,
os lábios com pelos
mais duas fileiras
como se fossem
muito bem arrumados.

Era uma visão
por alguns dias,
perto da aldeia
estava em arranjo,
mesmo de longe
as pessoas vieram,
mil pesetas
a grana se juntou.

O corpo tinha mil e
duzentos quilos.
Mais duzentas línguas
e as entranhas,
comendo pouco não
estava nada perdido,
seis pesetas
a venda foi feita.

Cento e vinte de couro
na baleia, peles,
foram vendidas rápido
suas carcaças,
limpas e guardadas
estão com os ossos
com muito cuidado
gordas e magras.

Coloquei o que aconteceu
em nome da verdade,
se não for assim
perguntem ao povo;
com o coração na mão
estamos felizes,
viva os oriotarras
sem medo de falar.

Composição: